Projekt schronu – jakie normy i wymagania musi spełniać w Polsce w 2026 roku?

Jeśli planujesz budowę schronu albo adaptację istniejącego podziemnego pomieszczenia, sama solidna konstrukcja nie wystarczy. Taki obiekt musi odpowiadać wymaganiom wynikającym z przepisów budowlanych oraz regulacji dotyczących ochrony ludności. Poznaj je!

Jakie przepisy regulują projekt schronu w Polsce?

Podstawę prawną w przypadku projektów schronów w Polsce stanowi ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Określa ona między innymi zasady organizacji systemu ochrony ludności oraz definiuje schron jako budowlę ochronną o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej.

Poza nią istotne znaczenie ma również ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a także przepisy dotyczące:

• planowania przestrzennego,

• ochrony przeciwpożarowej,

• bezpieczeństwa konstrukcji,

• geotechniki,

• projektowania instalacji.

Szczegółowe warunki dla budowli ochronnych określa natomiast rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania, obowiązujące od 28 listopada 2025 r.

Projektant powinien więc analizować dokumentację w kilku obszarach. Należą do nich przede wszystkim:

• bezpieczeństwo konstrukcji i odpowiednia nośność,

• odporność ogniowa,

• hermetyczność przegród oraz zamknięć,

• wentylacja i filtrowentylacja,

• drogi ewakuacyjne,

• zasilanie podstawowe i awaryjne,

• zaopatrzenie w wodę,

• rozwiązania sanitarne i odprowadzanie ścieków,

• warunki bezpiecznego pobytu ludzi.

Czy wymagania różnią się dla obiektów prywatnych i publicznych?

Podstawowe kryteria techniczne budowli wynikają z funkcji ochronnej obiektu, dlatego prywatny schron również musi spełniać wymagania dotyczące między innymi:

• konstrukcji,

• hermetyczności,

• wentylacji,

• bezpieczeństwa użytkowników.

O zakwalifikowaniu obiektu jako budowli ochronnej decyduje spełnienie określonych kryteriów technicznych i użytkowych oraz procedura przewidziana w przepisach. Szczegółowe kryteria uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne określają przepisy wykonawcze.

Jakie parametry techniczne musi spełniać schron?

Schron projektuje się jako zamkniętą i hermetyczną budowlę ochronną, której zadaniem jest ograniczenie oddziaływania określonych zagrożeń zewnętrznych. Nie istnieje jedna uniwersalna grubość ścian czy stropu odpowiednia dla każdego obiektu. Parametry konstrukcji powinny wynikać z obliczeń projektowych, lokalizacji, warunków gruntowo-wodnych, przeznaczenia oraz przyjętej kategorii odporności. Przy czym projekt schronu powinien uwzględniać między innymi:

• nośność i stateczność elementów konstrukcyjnych,

• obciążenia właściwe dla lokalizacji oraz przeznaczenia,

• szczelność ścian, stropów, drzwi i przepustów,

• zabezpieczenie przed wodą gruntową i wilgocią,

• odporność ogniową,

• rozwiązania ewakuacyjne,

• instalacje elektryczne i awaryjne źródła energii,

• instalację wodną oraz sanitarną,

• wentylację mechaniczną,

• system filtrowentylacji,

• warunki zapewniające bezpieczny pobyt określonej liczby osób.

W projekcie trzeba określić również pojemność schronu, rozmieszczenie pomieszczeń ochronnych i technicznych oraz sposób obsługi instalacji. Szczególnej uwagi wymagają wszystkie miejsca, w których instalacje przechodzą przez przegrody, ponieważ mogą one wpływać na szczelność całego obiektu.

Jakie normy dotyczą odporności i wentylacji?

Odporność budowli ochronnej należy rozpatrywać jako cechę całego rozwiązania konstrukcyjnego. Ocenie podlegają między innymi ściany, stropy, fundamenty, drzwi ochronne, szyby, przepusty instalacyjne oraz elementy systemów wentylacyjnych.

W przypadku schronu istotna jest hermetyczność umożliwiająca ograniczenie przenikania niebezpiecznych substancji. Kryteria przewidziane dla budowli ochronnych obejmują między innymi możliwość utrzymania w strefie ochronnej nadciśnienia co najmniej 25 Pa oraz zastosowanie urządzeń filtrowentylacyjnych zapewniających ochronę przez wymagany czas. Dla wskazanych zagrożeń chemicznych, biologicznych lub radiacyjnych przepisy przewidują czas ochrony nie krótszy niż 48 godzin.

Wentylacja schronu powinna być mechaniczna i wyposażona w:

• filtrowentylację,

• awaryjne źródło zasilania albo możliwość ręcznego napędu.

W okresie wentylacji czystej minimalna ilość dostarczanego powietrza została określona na poziomie 20 m³/h na osobę. Dla stref ochronnych należy przewidzieć odpowiednie układy wentylacyjne, komory filtrowentylacyjne i czerpnie powietrza.

Jak wygląda proces projektowy schronu?

Prace związane z projektowaniem schronu powinny rozpocząć się od określenia przeznaczenia obiektu, liczby osób oraz zagrożeń, przed którymi ma on zapewniać ochronę. Następnie analizuje się działkę, warunki gruntowo-wodne, możliwości lokalizacyjne i wymagania wynikające z dokumentów planistycznych.

Kolejne etapy obejmują:

1. analizę lokalizacji i dokumentów planistycznych,

2. rozpoznanie warunków geotechnicznych,

3. określenie pojemności schronu,

4. ustalenie wymagań dotyczących odporności,

5. przygotowanie koncepcji funkcjonalnej,

6. opracowanie projektu konstrukcji,

7. zaprojektowanie wentylacji i filtrowentylacji,

8. wykonanie projektów instalacji,

9. przeprowadzenie wymaganych uzgodnień,

10. realizację procedury budowlanej i odbiorowej.

Istotna jest przy tym koordynacja wszystkich branż. Drzwi hermetyczne, izolacje, instalacje, konstrukcja oraz system wentylacji muszą być zaprojektowane jako wzajemnie powiązane elementy. Pojedynczy nieprawidłowo rozwiązany przepust może mieć wpływ na szczelność i właściwości ochronne obiektu.

Jakie uzgodnienia i pozwolenia są wymagane?

Zakres formalności zależy od rodzaju inwestycji. Inaczej przebiega budowa nowego schronu, a inaczej adaptacja istniejącego podziemnego pomieszczenia. Przed rozpoczęciem prac należy ustalić między innymi, czy konieczne jest pozwolenie na budowę, czy w danym przypadku możliwe jest zgłoszenie oraz jakie dokumenty wymagają zatwierdzenia.

W zależności od inwestycji mogą być potrzebne:

• dokumentacja geotechniczna,

• projekt architektoniczno-budowlany i techniczny,

• uzgodnienia przeciwpożarowe,

• dokumentacja instalacji elektrycznych,

• projekty instalacji sanitarnych,

• rozwiązania wentylacji i filtrowentylacji,

• dokumentacja związana z gospodarką wodno-ściekową,

• wymagane decyzje administracyjne,

• dokumentacja odbiorowa.

Właściwe przygotowanie dokumentacji wymaga współpracy projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia, którego usługi oferujemy w Deska Project, konstruktora oraz specjalistów odpowiedzialnych za instalacje. Przy inwestycjach o znaczeniu dla ochrony ludności zasadne jest także wcześniejsze ustalenie zakresu wymaganych uzgodnień z właściwymi organami administracji.

Projekt schronu w Polsce w 2026 roku musi uwzględniać zarówno przepisy Prawa budowlanego, jak i regulacje dotyczące ochrony ludności oraz szczegółowe warunki techniczne dla budowli ochronnych. Kluczowe znaczenie mają konstrukcja, hermetyczność, odporność, filtrowentylacja, zasilanie awaryjne, rozwiązania sanitarne i możliwość bezpiecznego pobytu określonej liczby osób. Nie ma jednego uniwersalnego projektu schronu, ponieważ jego parametry należy dobrać do lokalizacji, przeznaczenia i wymaganej kategorii ochrony. Przed rozpoczęciem inwestycji trzeba również ustalić właściwą procedurę budowlaną oraz zakres wymaganych uzgodnień.

FAQ

Czy prywatny schron musi spełniać wymagania określone w przepisach?

Tak, jeżeli ma pełnić funkcję budowli ochronnej, powinien odpowiadać wymaganiom wynikającym z właściwych przepisów. Dotyczą one między innymi konstrukcji, hermetyczności, wentylacji i bezpieczeństwa użytkowników.

Czy piwnicę można uznać za schron?

Sama lokalizacja pomieszczenia pod ziemią nie przesądza o jego statusie. Musi ono spełnić kryteria techniczne i użytkowe określone dla budowli ochronnych.

Jaką wentylację powinien mieć schron?

Dla schronów wymagany jest system wentylacji mechanicznej z filtrowentylacją oraz rozwiązaniem awaryjnego zasilania lub ręcznego napędu. Przepisy przewidują także możliwość hermetycznego odcięcia dopływu powietrza.

Czy budowa schronu zawsze wymaga pozwolenia na budowę?

Zakres formalności zależy od rodzaju inwestycji, jej parametrów i sposobu realizacji. Przed rozpoczęciem prac należy ustalić właściwą procedurę na podstawie Prawa budowlanego i charakteru planowanego obiektu.