BIM w modernizacji istniejących budynków – jak cyfrowy model ogranicza ryzyka przebudowy?

Modernizacja istniejącego budynku wymaga odpowiedzi na jedno podstawowe pytanie – co rzeczywiście znajduje się w obiekcie przed rozpoczęciem prac? Sama dokumentacja archiwalna często nie wystarcza, ponieważ przez lata mogły pojawić się zmiany, których nie naniesiono na rysunkach. BIM pozwala uporządkować informacje o stanie istniejącym i zestawić je z planowaną przebudową, dzięki czemu część problemów można wykryć jeszcze przed wejściem wykonawców na budowę.

Dlaczego modernizacja budynku wiąże się z ryzykiem?

Przebudowa istniejącego obiektu jest bardziej zależna od zastanych warunków niż realizacja nowego budynku. Projektanci muszą uwzględnić istniejącą konstrukcję, instalacje, otwory, poziomy oraz układ pomieszczeń. Problem pojawia się wtedy, gdy rzeczywisty stan różni się od informacji zawartych w dokumentacji.

Podczas robót mogą zostać ujawnione niezinwentaryzowane przewody, belki, nietypowe grubości przegród czy instalacje poprowadzone w innym miejscu. Konsekwencją tego może być konieczność zmiany projektu, wykonania dodatkowych prac albo przesunięcia harmonogramu. Projektowanie BIM pomaga ograniczyć takie sytuacje poprzez wcześniejsze uporządkowanie i analizę danych dotyczących obiektu.

Co jest największym wyzwaniem w istniejących obiektach?

Najważniejszym wyzwaniem przy przebudowie obiektów jest wiarygodne rozpoznanie stanu istniejącego, szczególnie elementów niewidocznych bez dodatkowej weryfikacji. Dotyczy to między innymi przestrzeni nad sufitami podwieszanymi, pionów instalacyjnych, kanałów wentylacyjnych, tras kablowych, belek i połączeń konstrukcyjnych.

Ryzyko zwiększają również:

• nieaktualne lub niekompletne rysunki powykonawcze,

• różnice między wymiarami projektowymi a rzeczywistą geometrią,

• wcześniejsze, niedokumentowane przebudowy,

• ograniczona przestrzeń na nowe instalacje,

• kolizje projektowanych elementów z istniejącą konstrukcją,

• prowadzenie robót w użytkowanym budynku.

Jak BIM odwzorowuje stan istniejący budynku?

Projektowanie BIM może służyć do utworzenia cyfrowego odwzorowania istniejącego obiektu. W procesie Scan to BIM dane pozyskane podczas skanowania laserowego są przekształcane w chmurę punktów, a następnie opracowywane jako elementy modelu, takie jak ściany, stropy, słupy, belki, drzwi czy instalacje.

Cyfrowy model pozwala zestawić rzeczywistą geometrię z planowanymi rozwiązaniami. Jego szczegółowość powinna odpowiadać celowi inwestycji. Innych informacji wymaga ogólna analiza budynku, a innych projekt instalacji, koordynacja montażu czy przygotowanie elementów wykonywanych na wymiar.

Czy skanowanie 3D eliminuje błędy pomiarowe?

Skanowanie 3D ogranicza ryzyko wynikające z ręcznych pomiarów i niepełnej dokumentacji, ale nie usuwa wszystkich błędów. Jego dokładność zależy między innymi od:

• zastosowanego sprzętu,

• liczby stanowisk pomiarowych,

• warunków na miejscu,

• jakości rejestracji skanów,

• sposobu opracowania danych.

Technologia rejestruje przede wszystkim dostępne powierzchnie. Element znajdujący się za zabudową, wewnątrz zamkniętej przegrody lub pod warstwą wykończeniową może pozostać niewidoczny. Z tego powodu pomiary warto uzupełnić o oględziny, dokumentację fotograficzną, odkrywki i kontrolę najważniejszych wymiarów.

Jak BIM ogranicza ryzyko podczas przebudowy?

Model BIM może stanowić wspólną bazę danych dla architektów, konstruktorów, projektantów instalacji, wykonawców i inwestora. Połączenie informacji z poszczególnych branż ułatwia sprawdzenie, czy projektowane elementy odpowiadają warunkom zastanym w budynku.

Dzięki projektowaniu BIM można zweryfikować między innymi:

• przebieg nowych kanałów, rur i tras kablowych,

• odległości od belek, słupów i stropów,

• przestrzeń potrzebną do montażu oraz późniejszego serwisowania,

• dopasowanie nowych elementów do istniejących otworów i poziomów,

• możliwość wykonania zaplanowanych komponentów,

• zgodność zakresu robót z rzeczywistym stanem obiektu.

Istotnym zastosowaniem BIM jest clash detection, czyli wykrywanie kolizji. Po zestawieniu modeli branżowych można wcześniej zauważyć sytuacje, w których na przykład instalacja przecina element konstrukcyjny albo brakuje miejsca na izolację, podwieszenia czy dostęp serwisowy.

Czy model pozwala uniknąć kosztownych zmian?

BIM nie gwarantuje całkowitego wyeliminowania zmian podczas modernizacji. Umożliwia jednak wykrywanie części problemów na etapie projektowym, kiedy korekta trasy instalacji, wymiaru otworu lub położenia urządzenia nie wymaga jeszcze demontażu wykonanych elementów.

Największe znaczenie podczas projektowania BIM ma jakość danych wykorzystanych do stworzenia modelu. Połączenie wiarygodnej inwentaryzacji ze stanem projektowanym pozwala wskazać miejsca wymagające odkrywek, dodatkowych uzgodnień albo zastosowania innego rozwiązania wykonawczego.

Planujesz modernizację istniejącego obiektu? Przed rozpoczęciem prac warto zweryfikować, czy dostępna dokumentacja odpowiada rzeczywistemu stanowi budynku i czy przygotowanie modelu BIM może ograniczyć ryzyko projektowe. Skontaktuj się z ekspertami Deska Project!

Projektowanie BIM pomaga uporządkować informacje o istniejącym budynku i porównać je z planowaną przebudową. Skanowanie 3D może zwiększyć wiarygodność danych, choć nie zastępuje odkrywek i kontroli elementów niewidocznych. Koordynacja modeli branżowych umożliwia wykrywanie wielu kolizji przed rozpoczęciem robót. W efekcie cyfrowy model może ograniczyć zakres zmian projektowych i zmniejszyć ryzyko problemów ujawnianych dopiero na budowie.

FAQ

Czy BIM można zastosować w starym budynku?

Tak, model BIM może zostać opracowany na podstawie inwentaryzacji istniejącego obiektu. Przydatnym źródłem danych jest między innymi skanowanie laserowe i utworzona na jego podstawie chmura punktów.

Czy skanowanie 3D zastępuje tradycyjną inwentaryzację?

Nie, ponieważ skaner rejestruje przede wszystkim elementy dostępne i widoczne. W przypadku ukrytych instalacji lub konstrukcji potrzebne mogą być dodatkowe oględziny i odkrywki.

Czym jest clash detection w BIM?

To proces wykrywania kolizji między elementami różnych branż w cyfrowym modelu. Pozwala wskazać konflikty, takie jak przecięcie instalacji z konstrukcją, przed rozpoczęciem montażu.

Czy BIM obniża koszty modernizacji budynku?

Może ograniczyć koszty wynikające z części błędów projektowych, kolizji i późniejszych przeróbek. Efekt zależy przede wszystkim od jakości danych wejściowych, zakresu modelu i sposobu wykorzystania go podczas inwestycji.